Szkolna 13

August Hlond (ur. 5 lipca 1881 w Brzęczkowicach /obecnie dzielnica Mysłowic/, zm. 22 października 1948 w Warszawie) - salezjanin, 1926-1946 arcybiskup metropolita poznańsko-gnieźnieński, 1946-1948 arcybiskup warszawsko-gnieźnieński, Sługa Boży, prymas Polski, kardynał.
Urodził się w rodzinie Jana i Marii z Imielów, jako drugie dziecko. Ojciec był dróżnikiem kolejowym. Uczył się w szkole salezjańskiej, skąd został wysłany w 1893 w celu kontynuowania nauki do Włoch. Wstąpił do zgromadzenia księży salezjanów i 1897 złożył śluby. Studia na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim zakończył 1899 doktoratem z filozofii. święcenia kapłańskie uzyskał 1905 w Krakowie. 1900-1909 pracował kolejno jako nauczyciel i kierownik domów salezjańskich w Oświęcimiu, Krakowie, Przemyślu i Lwowie.

W 1919 objął stanowisko prowincjała salezjańskiej prowincji niemiecko austriacko-węgierskiej w Wiedniu. Tu poznał Achille Rattiego, późniejszego papieża Piusa XI, który w dużym stopniu przyczynił się do jego późniejszej kariery. W 1922 udał się do Katowic, gdzie pełnił funkcję administratora apostolskiego części diecezji wrocławskiej, która w wyniku plebiscytu została przyznana Polsce.

Po utworzeniu w końcu 1925 diecezji katowickiej został mianowany, a 3 stycznia 1926 konsekrowany na biskupa. 24 czerwca 1926 Pius XI mianował go arcybiskupem poznańsko-gnieźnieńskim, co wiązało się z objęciem urzędu prymasowskiego. 20 czerwca 1927 został kardynałem. Jako prymas wiele wysiłku włożył w organizację Akcji Katolickiej, z centralą w Poznaniu, powstałej 1930. Brał również udział w licznych międzynarodowych kongresach eucharystycznych oraz zorganizował w 1927 międzynarodowy kongres misyjny w Poznaniu. W 1932 roku wraz z ks. Ignacym Posadzym utworzył Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii zagranicznej. Prezentował ugodowe stanowisko względem rządu, zarówno przed jak i po przewrocie majowym, odcinając się zarówno od skrajnej prawicy, jak i lewicy. Odznaczony w 1932 Orderem Orła Białego.

W 1939 opuścił wraz z rządem Polskę, udając się początkowo do Rumunii. Tam prezydent Mościcki rozważał jego osobę jako kandydata na prezydenta. Zrezygnował z niej jednak, lecz desygnowany na to stanowisko Wieniawa-Długoszowski chciał powierzyć mu urząd premiera, z czego prymas zrezygnował.

19 września 1939 przybył do Watykanu. Działał tu na rzecz sprawy polskiej poprzez przemówienia w watykańskim radiu, udzielając wywiadów prasie oraz wykorzystując swoje wpływy osobiste. W związku z przygotowaniami Włoch do wojny z Francją musiał opuścić Rzym. Od 9 czerwca 1940 do 6 kwietnia 1943 przebywał w Lourdes, gdzie kontynuował informowanie Zachodu o sytuacji w okupowanej Polsce. Został jednak zmuszony przez rząd Vichy do przeniesienia się do opactwa w Hautecombe koło Aix-les-Bains. 3 lutego 1944 został tam aresztowany przez gestapo i internowany w Paryżu, a potem kolejno w klasztorach w Bar-le-Duc i Widenbrück (w Westfalii).

Po wyzwoleniu przez Amerykanów udał się do Rzymu, skąd, mimo sprzeciwu rządu w Londynie, 20 lipca 1945 wrócił do Poznania. 4 marca 1946 z jego inspiracji Papież Pius XII rozwiązał istniejącą od 1821 unię archidiecezji poznańskiej i gnieźnieńskiej, tworząc nową unię warszawsko-gnieźnieńską i stawiając na jej czele kardynała Hlonda. Swe urzędowanie naznaczył odbudową kościołów Warszawy, powołując w tym celu radę prymasowską. W 1948 roku KUL przyznał mu tytuł doktora honoris causa. Kardynał Hlond zmarł w Warszawie, został pochowany w podziemiach katedry Św. Jana.